Biyolojik Yaş Testi

Öncelikle, genel sağlık durumunuzun iyi bir göstergesidir.

İkinci olarak, biyolojik yaşımızı bilmemiz yaşlanmayı etkileyecek hayat tarzı alışkanlıklarımızı daha iyi anlamamıza ve yerinde değişiklikler yapmamıza fırsat verir.

Biyolojik Yaşını takip etmek isteyen kişilerin testi yılda bir defa yenilemesini tavsiye ederiz. Ancak telomer uzunluğundaki değişimleri belirlemek için üç aylık süre yeterli olabilir.

Özel bir hazırlık ve açlık şartı aranmamaktadır.

Biyolojik yaş testi için çok az kan miktarı gerekir. Ancak genelde tekrarlanabilirlik ve kontrol amacıyla 10 ml kan kullanırız.

Test sonuçları, kan örneği yetkili laboratuvara ulaştıktan sonra 30 gün içinde verilmektedir.

Bu sonuç kromozomların uçlarında bulunan telomerlerin gerekenden fazla kısaldığının göstergesidir.

  • Bağışıklık hücreleri
  • Kalp (kalp kası hücreleri)
  • Hematopoietik kök hücreler
  • Akciğer alveolar hücreler
  • Deri (dermis, epidermis, damar düzeni)
  • Vaskülerintima (damar iç zarı)
  • Osteoblastlar, MSC’ler
  • Karaciğer (hepatositler)
  • Gözün retinal pigmentli dokusu
  • Kondrositler
  • İskelet kasları
  • Böbrek (korteks)
  • Nöronlar

Hücre çekirdeği olan ve eukaryote olarak bilinen organizmalarda kromozomlar çekirdeğin içinde bulunur. Bu organizmaların çoğunda çift halinde bulunan bir kromozom seti vardır. Yapısallaşmış her hücrede kromozom setinin eksiksiz olduğunu ifade eden diploit formda bir tam kromozom seti bulunur. Yumurta veya sperm gibi eşeyli üreme hücrelerinde her hücrede yalnızca ebeveyn organizmasının genetik malzemesinin yarısı bulunur. Böylece ebeveynin genlerinin yarısını aktarması sağlanır.

Kromozomlar hayatın temel yapı taşlarını içeren genetik madde olan sıkılaştırılmış Deoksiribonükleik Asit (DNA) çubuklarıdır. DNA vücudumuza; nasıl büyümesi, gelişmesi ve işlevlerini göstermesine ilişkin talimatlar veren özel bir kod taşır. Talimatlar gen adı verilen birimlere ayrılmıştır. Kromozomlar bu önemli malzeme için depo görevi yapar, periyodik olarak hücrelerle birlikte bölünür ve içerdikleri DNA’yı kopyalayarak çoğaltır. Kromozomlar organizmanın genetik malzemeyi yeni nesillere aktarmasını sağladığı için eşeyli üremede de çok önemlidir.

Telomerler kromozomların bütünlüğünü korumakta çok önemli rol oynayan kromozom uçlarıdır. Telomerleri ayakkabı bağlarının ucunda bulunan ve bağların açılmasını önleyen plastik başlıklara benzetebiliriz.

Telomerler evrim boyunca saklanan DNA dizisinin peş peşe tekrarları (omurgalılarda TTAGGG) ve ilgili proteinlerle (telomer bağlayıcı proteinler veya “şelterinler”) meydana gelmektedir. Telomerlerin işlevi kromozom uçlarını DNA’nın bozulma faaliyetlerinden koruyarak hücrelerin işlevlerini ve canlılıklarını korumalarını sağlamaktır.

Telomeraz telomerlerin bakımını yapan ve kısa telomerleri uzatarak onarak bir enzimdir. Bu amaçla telomeraz kromozom uçlarına yeni telomer tekrarları ekler. Patolojik olmayan koşullarda telomeraz pluripotent özellik (embriyo gelişiminin erken aşamaları) ve bazı yetişkin kök hücre bölümleriyle ilintili olarak ekspres edilir. Telomeraz ayrıca kanser gibi ileri patolojik durumlarda ekspres edilir ve kanserli hücrenin ölmeden büyümesini destekler. Sağlıklı hücreler genelde çok az telomeraz üretir ya da hiç üretmez ve bunun sonucunda hücre bölünmesi döngüleriyle ilintili telomerlerini kısaltırlar. Telomerler kritik kısalığa ulaşınca hücre ölümünü veya yinelenen yaşlanma olarak bilinen geri dönülemez hücre tutulmasını (diğer adıyla Hayflick sınırı) tetikler.

Herhangi bit yaşta telomerlerin uzunluğu bir organizmanın yaşlanma derecesini en iyi gösteren moleküler işaretlerden birisidir ve bu nedenle bir organizmanın biyolojik yaşının tahmin edilmesinde kullanılabilir. Organizmanın yaşı ilerledikçe dokuları canlandırmak için art arda hücre bölünmesi döngülerinin gerçekleşmesiyle telomerler zamanla kısalır. Bu hem somatik hücrelerde hem de kök hücre bölgelerinde gerçekleşir ve kök hücrelerin gerekli olduğu zaman dokuları canlandırabilme becerisini azalttığı gözlemlenmiştir.

Telomerler ve telomeraz kanser biyolojisi açısından da önemlidir. Bütün tümör çeşitlerinin %95’inden fazlası oluşum aşamasında ölümsüzlük kazanmak için telomeraz aktive eder. Bu nedenle telomeraz kanserin büyümesini sürdürmesi için gerekli kabul edilir. Telomeraz aktivitesini engellemeyi hedefleyen tedaviler insanda görülen çok çeşitli kanser tipleri üzerinde yapılan klinik deneylerde test edilmektedir.

Telomer uzunluğu hücre çekirdeğinin içinde değişiktir. Her kromozom ucunda farklı uzunlukta telomer yinelemeleri bulunur (her kromozomda 4 telomer ve her hücrede 23 çift kromozom bulunmaktadır). Ortalama telomer uzunluğu genelde bir hücre topluluğunun (her hücrenin bile değil) içindeki bütün telomerlerin ortalama uzunluğudur. Ancak bilimsel kanıtlar yaşlanma ve hastalıklara neden olanın kısa telomerler olduğunu göstermektedir. Bu nedenle kritik olarak kısa telomerler hücreye kalıcı hasar verir ve sağlığı kötü yönde etkiler . Telomerlerin belli bir kronolojik yaş için fazla kısa olup olmadığını değerlendirebilmek için kısa telomerlerin sayısını belirleyebilecek yöntemlerin kullanılması gereklidir. Yalnızca bir hücre topluluğunun ortalama telomer uzunluğunun ölçülmesi telomerlerin zamanından önce kısaldığını “teşhis” etmek için yeterli değildir.

Aynı kronolojik yaşta olan herkes aynı hızla yaşlanmaz. Bu nedenle bir organizmanın yaşlanma derecesini öngörebilecek moleküler işaretler (kronolojik yaştan başka) önem kazanır. Bu bilgi yaşlanmaya bağlı bazı rahatsızlıkların zamanından önce gelişmesini öngörmemiz ve hayat tarzını değiştirerek (obezite ve sigara kullanmanın telomer kaybının hızlanmasına neden olduğu kanıtlanmıştır) riski asgariye indirmeye çalışmamız, telomer dinamiklerimizi yıllar içinde daha yakından izlememiz veya olası telomer etkinleştiricilerimizden faydalanmamız açısından faydalı olabilir. Telomerlerin bir organizmanın yaşlanma derecesinin belirlenmesinde iyi bir ölçüt olduğunu gösteren pek çok kanıt bulunmaktadır.

Genetik ve hayat tarzı telomer uzunluğunu ve kısalma hızlarını belirleyen önemli etmenlerdir. Belirli hayat tarzları telomerlerin uzun veya kısa olmasıyla ciddi bir şekilde ilintilidir. Örneğin, sigara içme, alkol, obezite veya psikolojik stres telomerlerin yüksek hızda aşınmasına katkıda bulunan oksidatif stresi ve enflamasyonu artırır. Rejim, egzersiz, uyku gibi başka etmenlerin de biyolojik yaşlanmayı yavaşlattığına inanılmaktadır.

Biyolojik yaşın kronolojik yaştan büyük olması kişinin biyolojik yaşıyla bağlantılı riskleri ve risk etmenlerini taşıdığı anlamına mı gelmektedir? Kısa telomerlerin kalp damar hastalıklarına yakalanma riskini artırdığını ve Alzheimer gibi bazı nörolojik hastalıkların ortaya çıkmasıyla ilgili olabileceğini gösteren bilimsel kanıtlar artmaktadır.

Bu sayfanın içerikleri ziyaretçilerini bilgilendirme amaçlı kurulmuş olup, sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi ve reçete bilgisi taşımaz. Sayfa sağlıkla ilgili yer verdiği tüm konularda öncelikle en doğru bilginin hastayı muayene eden doktorundan öğrenebileceğini savunur. Sayfada konu olarak geçen tüm yöntemler kamuoyuna bilgi vermek amaçlı paylaşılmış olup, bu bilgilerin yanlış anlaşılması veya kullanılmasından doğabilecek mağduriyetlerden bu sayfa sorumlu tutulamaz. Paylaşılan bilgilerin ilgili tarafından kullanılması site sahibi ile hasta- doktor ilişkisini doğurmaz. Tüm sayfa ziyaretçileri yasal uyarıyı kabul etmiş sayılır.